W Pacanowie kozy kują

     W dawnych wiekach niektóre miasteczka znane były z krążących o nich powiastek. Do nich należał wielki Osiek, znany z anegdoty o ślusarzu, który zawinił, a zamiast niego sąd postanowił powiesić kowala. Przez pewien czas sławą cieszyły się Gliniane, gdzie wilk w samo południe zjadł burmistrza na rynku, a także Waśniów, w którym założono – na wzór babińskiej – humorystyczną rzeczpospolitą o idealnych rządach, co zapisał Wespazjan Kochowski, poeta świętokrzyski z XVII wieku.
     Z podobnych, żartobliwych historyjek znany jest już od XVIII stulecia Pacanów, obecnie osada, a niegdyś miasto, o którym pierwsze wzmianki pochodzą z XII wieku. Prawa miejskie Pacanów uzyskał w 1249 roku do Bolesława Wstydliwego, co zostało potwierdzone przez Władysława Jagiełłę w 1433 roku i Kazimierza Jagiellończyka w 1448. Położony na szlaku handlowym Kraków – Sandomierz, w XV i XVI wieku był Pacanów ośrodkiem rzemiosła. Wojny szwedzkie zapoczątkowały upadek miasta, pogłębiający się w okresie rozbiorów Polski, aż do utraty prawa miejskich w 1869 roku.
     Miasteczko stało się znane w Polsce za sprawą żartobliwych i szyderczych powiedzonek, takich jak:

     – W Pacanowie kozy kują
     – Pojechał do Pacanowa, gdzie kozy kują,
     – Był w Pacanowie, wie, jak kozy kują;

określenia:

     – Akademia pacanowska,

Bądź rymowanej gawędy:

     – Już nam to weszło w przysłowie,
     że raz w mieście Pacanowie,
     gdzie bez sromotnej grozy,
     jeszcze dotąd kują kozy…

     Jedna z kilku odmiennych legend mówi, że w dawnych wiekach Pacanów znany był z kunsztu kowalskiego miejscowych rzemieślników, a najbieglejsi w rzemiośle byli bracia o nazwisku Koza. Wielce pracowici, już wczesnym rankiem rozpoczynali robotę, budząc odgłosami młotów mieszkańców grodu i okolicznych wsi, którzy – w zależności od tego, gdzie mieszkali – mówili: Kozy kują, lub: W Pacanowie Kozy kują.
     Inna legenda, nie ujmując nic z umiejętności rzemieślniczych miejscowych kowali, wyjaśnia, że w Pacanowie w dawnych latach żył zdolny majster, który podkuwał kozę burmistrza, wyrządzającą wiele szkód w ogrodach miasteczka. Od tego czasu, wędrujący uliczkami grodu zwierzak stukał podkówkami i ostrzeżeni tym ludzie odpędzali intruza. Zaś kowala za podkucie capa skazano podobno na chłostę.
     Niektórzy uważają, że wykuwano tu części statków rzecznych, zwane „kozami”, które następnie przewożono na brzeg odległej o kilkanaście kilometrów Wisły, gdzie budowano szkuty.
     Prawdopodobnie do powstania żartobliwych określeń przyczyniło się znane w Polsce już w XVI wieku, przywiezione z Francji przysłowie o Burgundii, gdzie kozy kują. W XVIII wieku obdarzono nim rodzimy Pacanów. Natomiast złośliwe określenie „akademia pacanowska” powstało być może z racji istnienia niegdyś w Pacanowie szkoły dla niedźwiedników i niedźwiedzi, żartobliwie akademią przezwanej.
     W najnowszych czasach sławy tej osadzie przysporzyli Kornel Makuszyński i Marcin Walentynowicz – przygodami Koziołka Matołka:

      Jak Koziołek, mądra głowa
     Błąkał się po całym świecie,
     Aby dojść do Pacanowa.
     (…)
     W  sławnym mieście Pacanowie,
     Tacy sprytni są kowale,
     że umieją podkuć kozy,
     by chodziły w pełnej chwale.

     Gród, jeśli wierzyć Makuszyńskiemu, był tak sławny, że nawet król przynajmniej raz do roku pytał dworzan, co tam słychać w Pacanowie. Gdy mu mówiono, że wszystko w porządku, obywatele czują się dobrze, a burmistrz jest zdrów – król poprawiał się na tronie i rządził dalej.
     W 1933 roku, kiedy Koziołek Matołek tu właśnie się osiedlił i założył rodzinę, osada Pacanów trafiła na pierwsze strony gazet. Mieszkał podobno Koziołek w okolicach rynku, jako obywatel znany i ceniony. Odrzucił możliwość powtórnego wyjazdu do Afryki i korzystne umowy zagraniczne. Resztę życia spędził na wychowywaniu dzieci, pracy dla Pacanowa i pisaniu pamiętników.
     A w herbie Pacanowa – zamiast świętego Marcina, dzielącego się z ubogim połową rycerskiego płaszcza – koza, z dumnie podniesionym łebkiem, podstawia nogę do podkucia.

Podobne wiadomości

Pozostaw odpowiedź

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copyrıght 2016 ŚST. WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE.

ăn dặm kiểu NhậtResponsive WordPress Themenhà cấp 4 nông thônthời trang trẻ emgiày cao gótshop giày nữdownload wordpress pluginsmẫu biệt thự đẹpepichouseáo sơ mi nữhouse beautiful