Wyjątkowe świętokrzyskie

Publikacje dotyczące Gór Świętokrzyskich, ich elementów przyrodniczych czy pozaprzyrodniczych stanowiących o wyjątkowości tego miejsca pojawiały się już w XIX wieku.   Spośród wielu opisów tego miejsca najbardziej trafnym i zawierającym wszystkie najważniejsze elementy, naszym zdaniem, jest cytat Tymoteusza Wróblewskiego, autora jednego z pierwszych przewodników po Górach Świętokrzyskich:

Najniższe z polskich gór – Świętokrzyskie są również najłatwiejsze dla turysty, zarówno ze względu na swą dostępność jak i położenie w kraju. W hierarchii gór stoją one jednak wyżej niż wynika to z ich wysokości bezwzględnych. Składa się na to cała uroda ziemi, jej dzieje, bogactwa, historia żyjących tu pokoleń, a nade wszystko różnorodność krajoznawcza …
Góry-Świętokrzyskie

Połóżenie gór świętokrzyskich

Góry Świętokrzyskie położone są w południowo – wschodniej części Polski, pomiędzy największymi ośrodkami miejskimi takimi jak Warszawa, Łódź, Górny Śląsk oraz Kraków. Daje to nam przewagę nad innymi obszarami górskimi, które położone są w obszarach przygranicznych, przez co do tych gór każdemu w Polsce jest blisko.
Województwo świętokrzyskie należy do regionów najbardziej urozmaiconych pod względem budowy geologicznej, a Góry Świętokrzyskie to najwyżej wzniesiona część całego pasa wyżyn w Polsce. Należą do najstarszych w Europie gór fałdowych. Stanowią największy i na pewno najciekawszy obszar naszego regionu – zbudowane sa bowiem ze skał wszystkich formacji geologicznych. Góry Świętokrzyskie powstały w czasie orogenezy hercyńskiej (ok. 290 milionów lat temu), przy końcu ery paleozoicznej. Są to zatem (wraz z Sudetami) najstarsze góry w Polsce. Wskutek długiej i różnorodnej historii rozwoju, dzisiejsze Góry Świętokrzyskie charakteryzują się małymi wysokościami bezwzględnymi (max. 612 m n.p.m.) i względnymi (200 – 350 m). Zasadniczą cechą ich rzeźby jest szereg prawie równolegle ułożonych pasm i grzbietów rozdzielonych podłużnymi obniżeniami. W skład Głównego Pasma Świętokrzyskiego wchodzą Pasma Masłowskie, Łysogórskie, z najwyższym wzniesieniem Gór Świętokrzyskich – Łysicą (612 m n.p.m.) oraz Jeleniowskie. Łączna długość tych pasm to około 50 km.

Pierwsze lądowe zwierzę czworonożne

Kolejnym dowodem na wyjątkowość Gór Świętokrzyskich jest odkrycie w kamieniołomie Zachełmie jedynych na świecie tropów Tetrapoda. Według badaczy tak prawdopodobnie wyglądało najstarsze czworonożne zwierzę na świecie chodzące po lądzie. Niepodobne do innego współcześnie znanego organizmu łączyło w sobie cechy pośrednie między rybą a płazem. Wszystkie jego cztery kończyny kroczne zakończone były 7 lub 8 palcami, a jego ciało pokryte było rybią łuską. Odkrycie pozwoliło także na określenie dokładnego czasu pojawienia się organizmu na lądzie – środkowy dewon (395 mln lat temu, a nie jak do tej pory uważano w okresie późnego dewonu ).

Gołoborza

Gołoborze

Gołoborze na Łysej Górze

Pozostając w temacie geologii.. Następnym elementem niezaprzeczalnie godnym uwagi są gołoborza. Sama nazwa ‚gołoborze’ jest terminem ludowym nadanym przez miejscową ludność. Określa ona obszary bezleśne, (czyli gołe od boru) znajdujące się na stokach pasm górskich. Gołoborza zbudowane są z bloków kambryjskiego piaskowca kwarcytowego powstałych ponad 500 mln lat temu. W Górach Świętokrzyskich największe gołoborze powstało na Łysej Górze, które jednocześnie jest jednym z największych w średniogórzu Środkowej Europy polem nagiej pokrywy blokowej.  Gołoborza zajmują w Świętokrzyskim Parku Narodowym powierzchnię ok. 70 ha. Głębokość gołoborzy na północnym stoku Łysej Góry waha się mniej więcej od 6 m u podnóża góry do 3,5 m przy szczycie. Gołoborza świętokrzyskie, w przeciwieństwie od rumowisk skalnych powstających dziś w Tatrach, są położone poniżej górnej granicy lasu i są formą kopalną, tzn. współcześnie w zasadzie nie powstają, lecz ulegają stałej powolnej sukcesji roślinnej, wskutek czego ich powierzchnia ulega zmniejszeniu.

Pisząc o szczytowych partiach Łysej Góry warto też wspomnieć o istniejącym tam wale kultowym, który nie tylko pełni rolę elementu archeologicznego, ale także związany jest z pewną legendą. Ale po kolei J. Wał usypany został prawdopodobnie w IX-X w. z występujących tu licznie bloków kwarcytu, gdzie, według pierwszej wersji, był on symbolem pogaństwa. Według późniejszych ustaleń stanowił on linię obrony, zaś inni badacze twierdzili, że jest pozostałością po hutniczej produkcji żelaza. Współcześnie wał osiąga wysokość aż do 2 m, przy łącznej długości ok. 1,5 km a przy drodze z Nowej Słupi zachowało się także wejście do wnętrza wału. Prace nad budową wału przerwano po przyjęciu chrześcijaństwa.

Łysa Góra, oprócz pięknie uformowanych pokryw skalnych, owiana jest także, wcześniej wspomnianą, legendą o zlotach czarownic, właśnie na jej szczycie. Przeszłość Łyśca bez żadnych wątpliwości związana jest z kultami słowiańskimi, a dokładnie ze słowiańskim obrzędem palenia ogni czerwcowych, który w tym miejscu trwał najdłużej. Legendy mówią o nocnych spotkaniach, zaraz po nowiu księżyca, podczas których czarownice spotykały się aby ucztować przy ogniskach, tańczyć przy osobliwej muzyce, ale i doskonalić swe rzemiosło, warzyć magiczne wywary i wymieniać się doświadczeniami. Obecnie czarownica pełni funkcję reprezentatywną, tj. stała się symbolem województwa świętokrzyskiego. Ubrana w pasiasty strój, charakterystyczny dla regionu Gór Świętokrzyskich, zaprasza turystów w podróż po naszych szlakach, pojawiając się we wszystkich miejscach i na wszystkich imprezach, a w rolę Baby – Jagi od lat wciela się Bronek Opałko jako Genowefa Pigwa. Albo Gertruda, którą już na pewno poznaliście!

Jodła europejska

Pozostając na stokach gór warto też wspomnieć o jednym z najważniejszych fenomenów – jodłowym borze, zbiorowisku o charakterze endemicznym, uznanym przez innych badaczy europejskich, po raz pierwszy zostało opisane w 1928 roku na podstawie materiałów z Gór Świętokrzyskich. Zbiorowisko to występuje tylko na terytorium Polski. Jego największe połacie możemy obserwować w Górach Świętokrzyskich (w tym ŚPN) oraz na Roztoczu. Lasy tego typu występują przede wszystkim na glebach brunatnych kwaśnych i murszowo glejowych. Głównym gatunkiem w drzewostanie i bardzo częstym w niższych warstwach lasu jest jodła pospolita. Lasy Gór Świętokrzyskich rozsławił Stefan Żeromski w poemacie „Puszcza Jodłowa” i w innych swoich utworach literackich.  Z Górami Świętokrzyskimi związali swoją twórczość także m.in. pisarze: Adolf Dygasiński, Jan Kochanowski, Kazimierz Laskowski, Walery Przyborowski, Wincenty Ryklewski oraz Henryk Sienkiewicz.

DąbBartek

Dąb Bartek.Autor: M.Wójtowicz

Zagnański senior

Świetnym przykładem niezwykłości przyrody naszego regionu jest pomnik przyrody – Dąb Bartek – jedno z najstarszych drzew w Polsce. Według tradycji dąb liczy około 1200 lat. Jego średnica wynosi 271 cm, obwód 890 cm, wysokość 30 m, rozpiętość konarów prawie 40 m. Legendy mówią, że pod Bartkiem odpoczywał Bolesław Krzywousty, Kazimierz Wielki sprawował sądy, a Jan III Sobieski wracając z wyprawy wiedeńskiej włożył do dziupli butelkę wina, szablę i rusznicę turecką.

Stalagmity, stalaktyty i draperie

Jaskinia Raj, jedna z najpiękniejszych jaskiń krasowych naszego kraju! Słynie z bogatej szaty naciekowej, którą tworzą stalaktyty i stalagmity. Od 1972 roku udostępniona została dla ruchu turystycznego wyłącznie pod opieką przewodnika. Ze względu na jej ochronę ograniczono liczbę osób zwiedzających jaskinię. Choć niewielka, wyróżnia się wśród polskich jaskiń bogatą i dobrze zachowaną szatą naciekową.

 

Samsonów

ruiny huty józef w samsonowie.

Nasz region, bogaty w surowce mineralne i kopalne, w czasach przedhistorycznych  był miejscem wydobywania i obrabiania krzemienia, wytapiano tu także tzw. żużle pierwotne pochodzące z okresu od V do X wieku oraz żelazo m.in. w Nowej Słupi, gdzie znaleziono piecowisko złożone z 45 pieców hutniczych – dymarek. Obecnie w miejscu ich występowania odbywają coroczne Dymarki Świętokrzyskie. Góry Świętokrzyskie stanowią również teren dawnego górnictwa, gdzie na początku naszej ery wydobywano i przetapiano rudę żelaza. Od późnego średniowiecza wydobywano miedź, ołów i wapienie. W XVIII i XIX w. rozwinęło się górnictwo i hutnictwo żelaza. Region zasłynął także ze zlokalizowanego tu najstarszego w naszym kraju zagłębia przemysłu – Staropolski Okręg Przemysłowy (pozostałością po nim są m.in. ruiny zakładu wielkopiecowego z Samsonowie).
Jego znaczenie historyczne, gospodarcze i kulturowe dla rozwoju przemysłu i techniki na ziemiach polskich jest niezaprzeczalne. Do XIX w. był to najbardziej rozległy w Polsce zespół ośrodków przemysłowych (przede wszystkim hutnictwa żelaza i ceramiki szlachetnej, przemysłu metalurgicznego i materiałów budowlanych), rozłożony głównie na obszarze dorzecza rzeki Kamiennej, Gór Świętokrzyskich, Płaskowyżu Suchedniowskiego i Przedgórza Iłżeckiego, z najważniejszymi ośrodkami w Kielcach, Końskich, Starachowicach, Ostrowcu Świętokrzyskim i Skarżysku-Kamiennej.  W XX w., zwłaszcza po II wojnie światowej rozwinęło się tu wydobycie wapieni (m.in. tzw. marmur chęciński) i kwarcytów (Wiśniówka).

 

To tylko jedne z nielicznych, ale jak ważnych elementów naszego regionu. Sami widzicie – geologia, przyroda, przemysł, świat magii i legend stanowi o wyjątkowości tego miejsca! Tak naprawdę,to co wyżej przeczytaliście, to tylko mały wstęp do całej historii naszego regionu,  a przyjeżdżając tu znajdziecie wszystko, czego prawdziwy turysta oczekuje od odwiedzanych miejsc.

Podobne wiadomości

Pozostaw odpowiedź

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copyrıght 2016 ŚST. WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE.

ăn dặm kiểu NhậtResponsive WordPress Themenhà cấp 4 nông thônthời trang trẻ emgiày cao gótshop giày nữdownload wordpress pluginsmẫu biệt thự đẹpepichouseáo sơ mi nữhouse beautiful